Nguồn tin:BTQN
  • Cập nhật:27/12/2021 03:26:46 CH

Ngày 25 tháng 12 năm 2021, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam ký Quyết định số 2198/QĐ-TTg về việc công nhận Bảo vật Quốc gia (đợt 10, năm 2021) cho 23 hiện vật và nhóm hiện vật. Trong đó, Quảng Ninh có 04 hiện vật được công nhận Bảo vật Quốc gia là Thạp đồng Văn hóa Đông Sơn (Niên đại: Thế kỷ III - II trước Công nguyên); Thống gốm hoa nâu An Sinh (Niên đại: Thế kỷ XIII); Thạp gốm hoa nâu thời Trần (Niên đại: Thế kỷ XIII - XIV); Bình gốm men vẽ nhiều màu (Niên đại: Thế kỷ XV) hiện đang được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Quảng Ninh.


 1. Thạp đồng Văn hóa Đông Sơn (Niên đại: Thế kỷ III - II trước Công nguyên)
Thạp đồng Văn hóa Đông Sơn (Niên đại: Thế kỷ III - II trước Công nguyên)
 
Thạp đồng Văn hóa Đông Sơn (Niên đại: Thế kỷ III - II trước Công nguyên) là hiện vật gốc, thạp còn nguyên vẹn, bao gồm cả thân và nắp, một số chỗ bị vỡ đã được phục chế, nhưng tỉ lệ rất nhỏ, không ảnh hưởng đến hình dáng, bố cục, hoa văn của thạp. Cho đến nay đây là chiếc thạp đồng Đông Sơn duy nhất đã phát hiện ở Việt Nam có kỹ thuật chế tạo và trang trí độc đáo.
 
Dù mang những đặc trưng chung của thạp đồng văn hóa Đông Sơn, nhưng thạp đồng của Bảo tàng Quảng Ninh có những nét riêng độc đáo. Thứ nhất: toàn bộ thân và nắp thạp được đúc bằng kỹ thuật dùng khuôn sáp nóng chảy; dấu vết đậu rót còn ở trên đáy thạp và trong lòng nắp, không có dấu vết ráp khuôn. Thứ hai: 04 khối tượng khỉ được thể hiện trên nắp thạp, 04 hình tượng khỉ được thể hiện đầy đủ, quay mặt về 04 hướng khác nhau. Đã có những thạp có tượng tròn như thạp Đào Thịnh, thạp Hợp Minh, thạp Vạn Thắng, nhưng đây là thạp đầu tiên có hình tượng này. Thứ ba, là: hoa văn tả thực hình người, chim, thú, …Đặc biệt là các hình các loại: cá biển, sam biển, rùa biển … rất thực và sinh động. Hình người được mô tả trong tư thế khuỵu chân lấy đà, chim được mô tả trong tư thế đang bay, cá đang bơi, nhảy trên mặt nước...
 
Thạp đồng Đông Sơn của Bảo tàng Quảng Ninh là một tác phẩm nghệ thuật mang giá trị thẩm mỹ tiêu biểu của nghệ thuật đúc đồng và trang trí trên đồng của văn hóa Đông Sơn. Họa tiết trên thạp được bố cục cân đối, hài hòa. Hoa văn được trang trí dày nhưng không hề cảm thấy nặng nề mà trái lại tạo cho người xem cảm giác nhẹ nhàng, tinh tế. Thủ pháp lấy tĩnh thể hiện động được áp dụng tạo một hiệu ứng sống động. Cùng với lối bố cục theo băng dải, đối xứng lặp lại, chạy quanh thân tạo nên cảm giác chuyển động quay tròn xung quanh trục trung tâm.
 
Thạp đồng là minh chứng cho sự phát triển cao của kỹ thuật luyện kim Đông Sơn. Thạp đồng Bảo tàng Quảng Ninh là bằng chứng duy nhất được biết cho đến hiện tại là thạp đồng được đúc bằng kỹ thuật khuôn sáp nóng chảy. Đây là một kỹ thuật đòi hỏi sự tích lũy kinh nghiệm lâu dài, thành thạo trong kỹ năng và chuẩn xác trong từng công đoạn.
 
Hình tượng các động vật vùng biển đã chứng minh yếu tố biển đậm nét trong văn hóa Đông Sơn. Trước đây, những yếu tố biển trong văn hóa này chưa rõ ràng về mặt di vật. Nhưng những phát hiện gần đây cho thấy yếu tố biển là một trong những yếu tố quan trọng trong văn hóa Đông Sơn, thể hiện qua những họa tiết sinh vật biển ở trống đồng Kính Hoa và chiếc thạp Đông Sơn này.
 
2. Thống gốm hoa nâu An Sinh (Niên đại: Thế kỷ XIII):
Thống gốm hoa nâu An Sinh (Niên đại: Thế kỷ XIII):
 
Thống gốm hoa nâu An Sinh, được phát hiện cùng di tích kiến trúc thời Trần ở hành cung của An Sinh Vương Trần Liễu trong cuộc khai quật quy mô lớn năm 2017 - 2018 tại đền An Sinh, xã An Sinh, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh.
 
Thống gốm hoa nâu An Sinh thời Trần là hiện vật quý giá, mang giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật to lớn, đại diện tiêu biểu cho dòng gốm hoa nâu thời Trần. Đồng thời có giá trị trưng và và giáo dục công chúng. Đây là thống gốm lớn nhất thời Lý - Trần, trang trí hoa văn tiêu biểu cho nghệ thuật gốm hoa nâu thời Lý -Trần. Thống An Sinh cùng nhiều đồ gốm cùng thời khác, đã đánh dấu bước phát triển đỉnh cao của kỹ - mỹ - nghệ thuật sản xuất gốm thời Lý - Trần nói chung và thời Trần nói riêng, là một trong những biểu tượng cho đỉnh cao sáng tạo văn hóa thời độc lập tự chủ của văn minh Đại Việt.
 
Bản thân chất liệu, kỹ thuật, hình dáng và kích thước, đặc biệt là đồ án hoa văn trang trí hiếm có trên thống gốm hoa nâu An Sinh thời Trần là một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc. Thống An Sinh có nhiều yếu tố văn hóa tín ngưỡng tôn giáo, nhưng cũng thể hiện các giá trị nghệ thuật đặc trưng của đời sống hoàng cung thời Trần. Đây thực sự là tác phẩm nghệ thuật quý hiếm bằng gốm men nâu có nhiều hoa văn trang trí đẹp còn tồn tại đến ngày nay.
 
3. Thạp gốm hoa nâu thời Trần (Niên đại: Thế kỷ XIII – XIV)
Thạp gốm hoa nâu thời Trần (Niên đại: Thế kỷ XIII – XIV)
 
Thạp gốm hoa nâu thời Trần là hiện vật quý, mang giá trị văn hóa, nghệ thuật, có ý nghĩa lịch sử to lớn, đại biểu cho dòng gốm hoa nâu thời Trần, là một thạp gốm điển hình thế kỷ XIII - XIV. Thạp còn nguyên vẹn, có giá trị lịch sử văn hóa và trưng bày nghệ thuật hiếm có.
 
Thạp gốm hoa nâu thời Trần là biểu tượng điển hình cho nghệ thuật gốm hoa nâu thời Trần. Thạp gốm hoa nâu này cùng nhiều đồ gốm cùng thời khác, đã đánh dấu một bước phát triển đỉnh cao của kỹ - mỹ - nghệ thuật sản xuất gốm thời Trần, là một trong những biểu tượng cho đỉnh cao sáng tạo văn hóa thời độc lập tự chủ sau đêm trường Bắc thuộc. Hình dáng khác lạ chứng minh tính độc đáo của thạp gốm hoa nâu thời Trần tại Bảo tàng Quảng Ninh.
 
Bản thân chất liệu, kỹ thuật, hình dáng và kích thước, đặc biệt là đồ án hoa văn trang trí hiếm có trên thạp gốm hoa nâu thời Trần đang lưu giữ tại Bảo tàng Quảng Ninh là một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc. Nó có nhiều yếu tố văn hóa tín ngưỡng tôn giáo, nhưng cũng thể hiện các giá trị nghệ thuật đặc trưng của đời sống cung đình hoặc tôn giáo tín ngưỡng thời Trần. Đây thực sự là tác phẩm nghệ thuật quý hiếm bằng gốm men còn tồn tại đến ngày nay với chức năng là vật dụng tế khí trong các nghi lễ của đời sống cung đình và tín ngưỡng tôn giáo dân gian, đồng thời hàm chứa các giá trị văn hóa đương thời.
 
4. Bình gốm men vẽ nhiều màu (Niên đại: Thế kỷ XV)
Bình gốm men vẽ nhiều màu (Niên đại: Thế kỷ XV)
 
Bình gốm men vẽ nhiều màu thời Lê sơ đề cử là hiện vật được tạo tác hoàn toàn thủ công do vậy, đó là sản phẩm đơn chiếc và độc bản.
 
Bình gốm men vẽ nhiều màu là minh chứng cho trình độ phát triển cao của kỹ nghệ sản xuất gốm sứ Đại Việt thời Lê sơ. Chất liệu, màu men và đặc biệt là kỹ thuật vẽ nhiều màu thể hiện trình độ phát triển của kỹ nghệ sản xuất gốm. Nguyên liệu chế tạo là đất sét trắng được lọc ủ kỹ, cộng với độ nung cao khiến cho xương gốm có kết cấu xốp mà vẫn chắc. Kỹ thuật vẽ nhiều màu không chỉ đòi hỏi trình độ về thẩm mỹ để có thể kết hợp chính xác các nét vẽ của hai lần vẽ ở hai thời điểm khác xa nhau mà hơn hết nó đòi hỏi một quy trình kỹ thuật phức tạp từ khâu vẽ, tráng men đến nung đốt.
 
Bình gốm men vẽ nhiều màu lưu giữ tại Bảo tàng Quảng Ninh là một sản phẩm nghệ thuật tiêu biểu, đặc sắc của gốm sứ Đại Việt thời Lê sơ - gốm men vẽ nhiều màu. Ở Việt Nam, kỹ thuật gốm men vẽ nhiều màu xuất hiện và phát triển mạnh dưới thời Lê sơ thế kỷ XV. Khác với gốm men vẽ nhiều màu của Trung Hoa, ngoài việc sử dụng các màu lam, lục, đỏ, vàng,… thì gốm men vẽ nhiều màu Đại Việt còn dùng kim loại vàng như một màu để vẽ trên men.
 
Các họa tiết được vẽ bằng vàng trên bình gốm này cơ bản đã bị bay màu nhưng kết quả nghiên cứu thành phần cho thấy, vàng và màu xanh lá cây là những đường nét được vẽ trên men, màu xanh lá cây cũng chỉ còn lại khá mờ trong khi vàng đã bị bay gần như hoàn toàn. Kỹ thuật vẽ vàng trên men đòi hỏi người thợ có kỹ thuật cao không chỉ ở khâu vẽ mà còn cả ở các khâu khác để đảm bảo có một sản phẩm chất lượng cao. Do vậy, việc xuất hiện kỹ thuật dùng kim loại vàng làm màu vẽ thể hiện trình độ kỹ thuật sản xuất gốm sứ của Đại Việt thế kỷ XV. Những nghiên cứu về lịch sử gốm sứ đều thống nhất cho rằng, kỹ thuật dùng kim loại vàng vẽ trên gốm chỉ xuất hiện tại Trung Hoa dưới thời Thanh. Điều này càng cho thấy sức sáng tạo của các thợ gốm Đại Việt.
 
Giá trị nổi bật của bình gốm thể hiện qua các đề tài và màu sắc hoa văn trang trí. Các hoạ tiết trang trí trên bình có thể chia thành 3 nhóm đề tài: hoa văn rồng vờn ngọc báu, văn hoa lá và hoa văn hình học. Trong đó các họa tiết hoa lá, hình học làm nền tôn hoa văn chính là hoa văn rồng vờn ngọc báu. Khác với các đồ án rồng vờn ngọc thường thấy, trên bình trang trí 2 con rồng nhưng không theo cấu trúc song long hý ngọc báu mà nó được thể hiện ở tư thế rồng đang bay lượn hý ngọc báu, hai con nối đuôi nhau quanh thân bình theo chiều kim đồng hồ. Màu sắc chủ đạo trang trí bình là màu đỏ nâu hay còn gọi là màu chu sa, màu mang tính biểu trưng của Đạo giáo. Với màu sắc và đồ án hoa văn như vậy, dường như bình được dùng trong các nghi lễ hoặc thể hiện triết lý của Đạo giáo.
 
Với những giá trị đặc sắc tiêu biểu như trên, Thạp đồng Văn hóa Đông Sơn (Niên đại: Thế kỷ III - II trước Công nguyên); Thống gốm hoa nâu An Sinh (Niên đại: Thế kỷ XIII); Thạp gốm hoa nâu thời Trần (Niên đại: Thế kỷ XIII - XIV); Bình gốm men vẽ nhiều màu (Niên đại: Thế kỷ XV) hiện lưu giữ tại Bảo tàng Quảng Ninh đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật Quốc gia tại Quyết định số 2198/QĐ-TTg, ngày 25/12/2021./. 

Nguồn tin:BTQN
  • Di sản văn hóa Phật giáo
  • Đèn cổ Việt Nam
phat giao

Thống kê truy cập

  • duong-link-khong-co Đang online: 162
    duong-link-khong-co Hôm nay: 815
    duong-link-khong-co Hôm qua: 966
    duong-link-khong-co Tuần này: 6,405
    duong-link-khong-co Tuần trước: 7,728
    duong-link-khong-co Tháng này: 253,783
    duong-link-khong-co Tháng trước: 248,598
    duong-link-khong-coTất cả: 2,306,496

Liên kết Website